U srpskom narodu, 14. januar je poseban dan koji objedinjuje tri velika povoda: Mali Božić, praznik Svetog Vasilija Velikog (Vasiljevdan) i početak Nove godine po julijanskom kalendaru. Ovaj dan se smatra završetkom božićnih praznika i duhovnim pragom kroz koji se ulazi u novu godinu.
Narodni običaji i simbolika
Mnogi običaji koji se vezuju za Mali Božić zapravo su ponavljanje božićnih rituala, čime se potvrđuje želja za blagostanjem u domu:
- Badnjak i položajnik: U pojedinim krajevima se ponovo unosi badnjak u kuću, a porodica dočekuje položajnika. Ostaci badnjaka od Božića se na ovaj dan ritualno spaljuju.
- Obredni hljeb – Vasilica: Za razliku od božićne česnice, na ovaj dan se mijesi vasilica. Ovaj hljeb se lomi među ukućanima, a simbolizuje zdravlje, slogu i zajedništvo porodice.
- Kašika meda: Običaj je da se ujutru uzme kašika meda, što simbolizuje želju za slatkim, mirnim i uspješnim životom tokom cijele godine.
Narodna vjerovanja i predskazanja
Narod je od davnina pažljivo pratio šta se dešava 14. januara, vjerujući da to određuje sudbinu cijele godine:
- Sloga u kući: Vjeruje se da se na ovaj dan nikako ne treba svađati. Smatra se da nesloga na ovaj praznik donosi lošu sreću i nemir tokom čitave godine.
- Vremenska prognoza:
- Ako na ovaj dan pada snijeg ili je oblačno, vjeruje se da će godina biti rodna i berićetna.
- Vedro vrijeme, s druge strane, prema narodnom vjerovanju najavljuje sušniju godinu.