Banke u Republici Srpskoj ostvarile su prošle godine dobit od 267 miliona KM, što je rast od 20 miliona u odnosu na prethodnu godinu. Iako sektor pokazuje visoku stabilnost, ekonomisti upozoravaju da profit dolazi iz konzervativnog poslovanja, a ne iz podrške privredi.
Ključni finansijski pokazatelji
- Bilansna aktiva: 12,4 milijarde KM (rast od 11%).
- Depoziti: 9,3 milijarde KM (rast od 12%). Čine 77% pasive banaka.
- Krediti: 7,3 milijarde KM (rast od 9,4%).
- Kvalitet portfelja: Nekvalitetni krediti (NPL) pali su na 3,0%, što ukazuje na dobro upravljanje rizikom.
Glavni izazovi i strukturne slabosti
Ekonomista Marko Đogo ističe da brži rast depozita od rasta kredita otkriva dublje probleme domaće ekonomije:
- Višak likvidnosti: Banke drže oko 20% depozita kod Centralne banke BiH, što je znatno iznad obaveznih rezervi. U razvijenim sistemima taj novac bi bio investiran, dok kod nas stoji neiskorišten.
- Nedostatak projekata: Domaća privreda nema dovoljno kvalitetnih investicionih planova koji bi mogli apsorbovati raspoloživu štednju.
- Nerazvijeno tržište kapitala: Zbog nepostojanja alternativnih finansijskih instrumenata (poput jačeg tržišta obveznica), banke nemaju gdje da plasiraju višak novca osim u kredite ili rezerve.
- Zaduživanje u inostranstvu: Dok domaći novac stoji neplasiran u bankama, država se često zadužuje na stranim tržištima.
Preporuke za budućnost
Kako bi se novac iz banaka efikasnije koristio, stručnjaci predlažu:
- Razvoj nacionalnih obveznica za finansiranje infrastrukturnih i energetskih projekata.
- Jačanje tržišta kapitala i osiguranja kako bi se smanjila potpuna zavisnost od banaka (tzv. “bankocentričnost” sistema).
- Stvaranje povoljnijeg ambijenta za investicije u realni sektor.